sulhi dölek


  ·   Sulhi Dlek (1948 - 2005)
  ·   Sulhi Dlek kim?
  ·   Romanlar
  ·   yk Kitaplar
  ·   Roman, yk ve Glmece Anlay
  ·   Deerlendirme ve Syleiler
  ·   ocuk Kitaplar
  ·   Kirpi Kabare
  ·   Ariv
  ·   English
ROMANLAR

KRP

Sulhi Dlek'in 1996 Bankas Edebiyat Byk dl'n kazanan mizah younluklu roman. lk basm 1997'de Bankas Kltr Yaynlar tarafndan yapld. imdi yine ayn yaynevinde.

'Kirpi', kendisine yaplan ktlkleri asla unutmayan ve affetmeyen Reat amaz'n, ocuksu bir intikam hrsyla balayan, ama karlkl saldrlarla gelierek lke apnda byk bir kargaaya yol aan servenini, geri plandaki arpc toplumsal koullarn nda anlatr.

'Kirpi' iin ne dediler?..

"Sulhi Dlek, ksa saylabilecek bir romanda lkemizin 2000'li yllarn eiindeki grnmn, romann kahraman Kirpi Reat'n azndan gzler nne seriyor. Glmece ile yerginin i ie getii romann ikinci derecedeki kahramanlarnn kiilikleri kendi szleriyle ya da bir tek davranlaryla belirginleiveriyor." - Eray Canberk

"Sulhi Dlek, edebiyatmzn en incelikli glmece yazar." - Enver Ercan

"Hepimizin iinde Sulhi Dlek'in 'Kirpi'sinin ba kiisi Reat amaz benzeri bir ikinci kii, ya da ikinci bir kiilik var. Bunu evreden, bakalarndan (en yaknlarmz dahil) saklasak, karsak bile, gn gelir, kendi kendimizle babaa kaldmzda itiraf etmez miyiz? (?) Kendisine yaplan, yaplm her tr hakknn yenmiliine kar kar. Yetinmez, iz srer, kovuturur, ardn brakmaz ve? sonunda cn alr." - Tark Dursun K.

"arpc!.. Muhteem!.. ok gldm, ok da hznlendim!.." - Doan Hzlan

'Kirpi'den bir alnt:

1. NTKAM SOUK DA YENR

Size her eyi, tm bildiklerimi anlatacam. Yeter ki ailemi ve beni koruyun.
Ben aslnda ressam olmay dlerdim hep. Ne yazk ki lkemiz yetenek mezarl gibi bir yer. nsann sevdii ve baarl olabilecei bir alanda ura verebilmesi byk ans gerektiriyor. Kendimi deneme frsatm bile olmad. Akademi'ye giremedim. Puanmn yettii rasgele bir niversiteden rasgele bir diploma almay zar zor becerdim. rencilikti, bir yandan almakt, evlenip oluk ocua karmakt derken bir de baktm ki hayat kavgasnda boulmuum. Resimle olan ilgim, sadece lise yllarmda yaptm karikatrlerde kald. imdi dnp geriye baktmda ne gryorum?.. Kimi insanlar, anlaml bir tablo olabilecek hayatmz bir karikatre evirmek iin ellerinden geleni yapyorlar.

Bu felaketler zincirinin telefon deme kuyruundaki basit bir sra ekimesiyle balam olmas size gln gelebilir. Ama belki de o kadar gln deildir. Hem belki gerekte o zaman deil de, ok daha nceden balamtr. Elbette olanlardan znt duyuyorum ama, su bende deil. Gz gre gre kendimi ezdiremezdim ya!.. Kald ki iin buralara varaca aklma bile gelmezdi.

imdi dnnce incir ekirdeini doldurmayacak bir neden gibi grnyor, kabul. Ama, bazen bir sr akl banda insann ynettii koskoca iki lkenin aras bile daha basit nedenlerle alyor. likiler nce souyor, sonra gerginleiyor. Sz dellosuyla kimsenin lmeyecei belli olunca elileri geri ekmeler, kk bir snr ihlali, gez gz arpack, tfei eytan doldurdu falan derken biri bir uak filosu havalandrp brnn fze rampalarn havaya uuruyor. br de berikinin askeri tesislerine nian alyor ama tetii ekerken haprnca yerleim blgelerini vuruyor. Kara kuvvetleri, deniz kuvvetleri iin iine giriyor. Yllarca srecek bir sava batana saplandklarn fark ettiklerinde i iten gemi oluyor. Tarafsz lkeler bir yandan bar arlar yaparken bir yandan onlara yeni ve daha gelimi silahlar satyorlar. Savaan askerler azaldka iki tarafn ocuklar da abuk bymek zorunda kalyor. Her iki taraf da hakl olduu iin napalmden zehirli gazlara kadar her silah kullanmakta saknca grmyor. Bulsalar ntron bombas bile atacaklar ama, neyse ki sonunda ikisi de kendinde brne daha fazla zarar verecek mecal bulamyor. Zaten artk zarar grebilecek bir ey de kalmam pek. ehirler dmdz edilmi, fabrikalar yklm, ta stnde ta kalmam... Sa kalan talihsizler akn avalak etrafa baknyor. Bu korkun ykmn nasl baladn hatrlayan bile yok.

Bizimki byle bir savan yannda nedir ki?.. ok kr lkemiz dimdik ayakta, binlerce insan da lmedi. Ben sadece ne yapmam gerekiyorsa onu yaptm. Genellikle ne yaptn iyi bilen, mantkl ve tutarl bir insan olduumu syleyebilirim. Tek kusurum var, ona da kusur denmez ya, hakszla gelemiyorum. Bana yaplan bir ktl asla yapann yanna brakmam. Karln vermek iin bazen uzun sre beklemem gerekse bile!..

Baz eyleri kafama taktm doru. Gururuma dknm. Biri krc bir laf etse, hatta ters bir bak atsa, bunu gnlerce kafamda evirip eviririm. Uykularm kaar. Bir yandan ona hak ettii karl vermek iin rpnrken, bir yandan da sorularn penesinde kvranrm: Acaba bununla ne demek istedi?.. Bir am m grd?.. Bana ne garezi var?.. Arkamdan kuyumu mu kazyor?.. Patronumsa, beni kovmay m dnyor?.. arkadamsa, beni harcamak m istiyor?.. Tanmadm biriyse, aslnda bir yerlerden tanyoruz da ben mi anmsamyorum?.. Kimi zaman kuruntudur bunlar. Ama ounlukla da hakl karm. nk sezgilerim gldr. Dmanca titreimleri kolay alglarm.

Lisedeyken bana Kirpi Reat derlerdi. Srf salarmn kirpi dikenleri gibi drt bir yana dikilmesi yznden deil. Benden ok daha byk ocuklar bile bana bulamaya ekinirlerdi. Bir ey yaparlarsa, er ge bir yol bulup acsn kartacam bilirlerdi.

ocukluumda bizimkine bitiik eski bir ahap ev vard. Sonradan ykld, yerine on iki katl bir bina yapld. Ahap evin sahibi olan yal kadn buna karyd. Olu bir yapsatyla ondan habersiz anlam. Doktorlara rvet yedirip, bunad bahanesiyle zavallnn vesayetini stlendi, sonra da bildii gibi at oynatt. Arsa karl ald katlarn satndan eline geen parayla baka ilere giriip byk vurgunlar vurdu. Kadncaz son gnlerini bir huzurevinde oluna lanetler yadrp belalar okuyarak geirdi. Ama byle eyleri Tanr'ya havale etmenin yarar yok. nsan kendi iini kendi grmeli. nk dzenbaz oul yanlmyorsam u sralarda Amerika'da emlaklk yapyor. Birka yl nce gazetelerde resimleri kmt. Kendisinden otuz ya gen bir dans kzla evlenmi. Pek yle belasn bulmu gibi grnmyordu.

Asl anlatmak istediim baka. Kkken o ahap evin nnde oynardm. Yal kadn, gz gibi bakt bir camgzeli sakssn yazn her sabah pencere nne kartrd. Her sabah bir rmcek, ayn rmcek, pencerenin pervazyla camgzelinin dallar arasnda an rmeye balard. O rerdi, ben seyrederdim. zenli, aralksz bir almayla gn biterken bitirirdi a. Akam ezannda yal kadn saksy ieri alr, rmcek de ertesi sabah her eye yeniden balamak zorunda kalrd.

te ben hayranlkla izlediim o rmcek kadar sabrl ve inatym. Aramzdaki tek fark birimizin kk sineklerle, birimizinse intikamla beslenmemiz.

Uradm hakszl asla unutmam. Am rp haftalarca, aylarca, gerekirse yllarca beklerim. Derken bir gn telcikler anszn titremeye balar. Mahmur bekleyiimden uyanp hzla stne ullandmda avm neye uradn arr. Kimisi suunu anmsayamaz bile. Aramzda gemi olan olay, bazen bakalarna kk ve nemsiz grnebilir. Ama ktln k by olmaz. Kastl yapldysa, hesab sorulmaldr. Herkes benim gibi yapsa, dnya ok daha adil ve huzurlu bir yer olurdu.

Kim demi intikam srf scak olarak yenilirse gzel bir yemektir diye?.. Onu tuzlamay, ttslemeyi, dondurmay, salamura etmeyi hi denediniz mi?.. Her biri deiik tatlarda ve her biri de yeterince doyurucu oluyor. stelik uzun bekleyilerin insann itahn daha da atn dnrseniz!..

Ortaokuldayken, gecekonduda oturan Bahtiyar adnda bir arkadamz vard. Yoksulluu, konuma biimi, ounluunkine pek uymayan davranlar yznden hemen herkes tarafndan horlanr, kk grlr, hrpalanrd. Onun ezildiini grdke, onu ezenlere deil, Bahtiyar'a kzardm. nsan nasl bu kadar onursuz olabilirdi?.. Kediyi bile keye sktrsanz srr, trmalar, tslar, bir eyler yapar. stelik Bahtiyar kedi deildi. oumuzdan daha iri ve gelikindi.

Bahtiyar' canndan en ok bezdirenlerden biri Timur'du. Bir hemirenin olu olan bu arkadamz kendini srf Bahtiyar'dan deil, hepimizden daha stn ve daha akll grrd. Gnn birinde ok nl ve zengin bir doktor olacan sylerdi.

Timur'la yllar sonra yine karlatk. Doktor olamamt. Daha ok hasta gibi grnyordu. Liseyi zar zor bitirmi, uyduruk ilerde yllarca srnmt. Bahtiyar elinden tutmasa daha yllarca da srnecekti herhalde. Neyse ki Bahtiyar, babasndan kalan deniz manzaral gecekonduyu satp eline geen parayla bycek bir dokuma atlyesi kurmutu. Ortaokul arkadan yanna ald. Bugn Bahtiyar, tekstil piyasasnda byk bir isim. Timur da onun mdrlerinden biri.

Bahtiyar kendisine yaplan ktlkleri unutabilir. Ben asla unutmam. Unutmamak iin elimden geleni yaparm. Yaralarmn zamanla kabuk balayp iyilemesine izin vermem, onlar srekli karm. Beni mutsuz eden her olay kafamn iinde evirir evirir, kanlmaz hesaplama anna kadar birok kez yeniden yaayarak canl tutarm.

Sk sk bavurduum yntemlerden biri ise, tarih kadar eskidir. Olup bitenleri yazya dkerim. Uygarln yaz sayesinde gelimesi bouna m?.. Szler gibi duygular da uar, yazlar kalr.

niversitede okurken drt arkada ortaklaa bir ev tutmutuk. O sralarda Hayriye adnda bir kzla kyordum. Mete, yani evi paylatmz arkadalarmdan biri, onu ayartp elimden ald. Dorusu Hayriye beenilmeye ok nem veren, iltifatlar iitmeye baylan incecik, sevimli, neeli bir kzd falan ama, ona ak deildim. Birlikte gzel vakit geiriyorduk, hepsi o kadar. Bir sevgiliyi yitirmemin acs szkonusu deildi anlayacanz. Beni asl yaralayan aldatlmak, enayi yerine konulmak olmutu. Arkadalarn birbirini srtndan baklamas doru deil. Bunu ancak dmanlar yapabilir. Arkadan srtndan baklayan biri de artk onun dman olur ve srtndan baklanmay hak eder. Uzatmayaym, rencilik srasnda kzgnlklar uzun sremiyor. Gnlk yaantnn, sradan olaylarn tortusu sivriliklerin stne kp onlar yumuak bir al gibi rtyor. Bir sre sonra ikisi bozuup ayrldlar, Mete'yle benim grnrdeki arkadalmzsa srd. Birlikte ders alr, yemek piirir, radyo dinler, tavla oynardk. kimiz de istemediimiz dallarda okuyorduk. Okul bittikten sonra o byk bir fabrikada diplomasyla ilgisi olmayan bir masa ii buldu, bense bu kadarn bile beceremeyip kap kap dolaarak mutfak eyas pazarlamak zorunda kaldm. alma hayatna atldktan sonra da kopmadk birbirimizden. Ara sra iek Pasaj'ndaki meyhanelerden birinde buluur, rak iip ortak anlarmz tazeleyerek glrdk.

Gnn birinde eski gnlklerimi ap hi de gln olmayan o domuzluun kaytlarn okudum. Tm bedenim yenilenmi bir fke dalgasyla canland. Kanm damarlarmda daha scak, daha hzl akmaya balad. Karn kaslarm salkl bir kin duygusuyla kasld. O kallee gnn gsterecektim.

Hi de ge kalmamtm!.. Tam tersine, hesaplama zaman yeni gelmiti. Dmanmn savunmas dmt. nk artk benden bir ktlk beklemiyordu. Ayrca aradan geen yllarda o ala daha iyi tanm ve zayf noktalarn iyice renmitim. ntikam meyvesi olgunlam, dalndan koparlmay bekliyordu. Planm yaptm ve uygulamaya koyuldum.

Zor durumda olduumu syleyerek alt fabrikada bana da bir i ayarlamasn saladm. Personel blmnde benim amirim konumundayd. lk gnden balayarak gerekten ok altm. Kendiminkinden ok Mete'nin greviyle ilgilendim. Ona yardm eder grnerek srekli an kolluyordum. Dikkatsizlik sonucu yapt yanllar dzeltirken bir yandan da sinsice her eyi personel efine sezdiriyordum.

Eski defterleri kartrmam size anlamsz grnebilir. Bunlarn konumuzla dorudan ilgisi olmadn biliyorum ama, sabrl olun. Eer beni yeterince iyi tanrsanz, bu zc olaylar zincirinin meydana gelmesinden pek fazla sorumlu tutulamayacam anlarsnz.

Elimden geldiince ksa keseceim. Sonuta arkadamn iine son verildi, yerine ben getirildim. Masasn boaltmasna yardm ederken, aylardr kuyusunu kazmak iin evirdiim dolaplar bir bir anlattm ona. Bir gn ncesine kadar kendisinin olan dner koltua kt. "yi ama neden?" diye inledi. Hayriye yznden olduunu sylediimde aknca kalarn att. O Hayriye'yi glkle de olsa anmsamaya balarken, ben keyifle bir sigara yaktm. "Sen kz arkadam elimden almtn, ben de senin iini elinden aldm," dedim. "imdi detik saylr." Azn akvaryum balklar gibi ap kapad ama bir ey syleyemedi. Kiisel eyalarn koyduu amar suyu kolisini kolunun altna sktrp kapdan karken son bir kez dnp bo baklarla bakt yzme.

ok gemeden kendim de istifa ettim. nk bu yorucu ite, beenmediim tencere tava pazarlamaclnda kazandmn yarsn bile kazanamyordum.

Hayriye'yi de arayp buldum tabii; yaptn yanna m brakacaktm?.. Sabrla tasarladm deiik eytanca intikam planlarnn hibirine hacet kalmad. O sevimli gll dal gibi kza hi benzemeyen iman, pasakl ve huysuz bir kadn bulmutum karmda. Beni kocasnn bir alacakls sanm olacak, kapy suratma arpmaya kalkt. Tanynca da "Sen misin Reat?!" diyerek kaba bir aknlkla kalarn att. Kucandaki bebek alyor, o da onu sallayp susturmaya alyordu. "Burda ne aryorsun?.. Kocam her an gelebilir." erden merakla bize bakan biri iki, biri be yalarnda iki ocuk daha gryordum. Kn ayanda don yoktu. "Niye oturaktan kalktn Allahn cezas?" diye onu irrete paylad Hayriye. Sonra byne dnd, "Al gtr kardeini ieri, yoksa kemiklerini krarm!" diye tslad. ocuklar rkek kedi yavrular gibi kanca, sesini alaltp ne istediimi sordu.

Onu yukardan aa szdm. "Allahm, ne kadar irkinlemisin Hayriye!" dedim acmaszca. "Manda gibi olmusun. Verilmi sadakam varm. Beni terkettiin iin ok talihliyim. likimiz srseydi, uzak bir olaslk ama, imdi kocann yerinde ben olabilirdim." Zaten vaktinden nce km olan Hayriye, gzlerimin nnde birka yl daha yaland. Bir hesab daha kapatm olmann gnl rahatlyla slk alarak indim merdivenlerden.

(Trkiye Bankas Kltr Yaynlar, 2001, s. 9-16)



    diğerleri:

·  Korugan
·  Ge Balayan Yarglama
·  Kirac
·  Teslim Ol Kk
·  Truva Katr
·  Kk Gnahlar Soka