sulhi dölek


  ·   Sulhi Dlek (1948 - 2005)
  ·   Sulhi Dlek kim?
  ·   Romanlar
  ·   yk Kitaplar
  ·   Roman, yk ve Glmece Anlay
  ·   Deerlendirme ve Syleiler
  ·   ocuk Kitaplar
  ·   Kirpi Kabare
  ·   Ariv
  ·   English
YK KİTAPLAR

VDALAR

 

 

Sulhi Dlek?in 1983 Sabahattin Ali yk dl?n kazanan ve ilk basm 1983 ylnda yaplan yk kitab? imdi Dnya Kitaplar'nda.

 

Vidalar; Vidalar, ahane Tatil, Masa, Deprem Yardm, On Birinci Pedro, Kurtarmaz, yilik Perisi, Ah-Vah Ekibi, Bu Kentte A Kalnmaz, Tpk Anlattm Gibi Oldu, ?Grnmeyen Adam? Hastal, Yazmyorum te, Elimizden Geleni Yaptk, zm, Kavga, Gndelik Karabasanlarm, Uzmanlar, Arac, Araba, Aile Hamam, Dana ve Biz balklarn tayan yirmi bir ykden oluuyor. ounluu youn bir mizahi bak ieren yklerden bir blm fantastik elere ve ironiye yaslanyor. Hemen hepsinin ortak yn, bireyin toplumsal lgnlklar karsndaki aknl ve k aray.

 

??Vidalar iin ne dediler?

 

 ?Deiik bir yk anlay? Mizah, yklerin en belirgin zellii.? ? Atilla zkrml

 

 ?Amac salt gldrmek deil? Bir arpkl, bir ac gerei vurgulamak, ortaya sermek? Biraz ehov, biraz Maupassant, biraz kara mizah, oka dayanma gc?? ? Erhan Tl

 

 ?Mizah can damarndan yakalayan Dlek mutlaka okunmal! Ona gre mizah, iinde kahramanca yaadmz canhra toplumsal tutarszlklar yanstmak iin en iyi aratr.? ? M. Engin Noyan

 

?Daha ilk ykde onun ?kara mizah?a yatkn syleyiinin ve toplumsal eletirisinin dzeyliliiyle karlayoruz. Yer yer, ehovvari ince bir sezii ac glle buluturuyor okurda.? ? Feridun Anda 

 

"Grme bilincini kazanm bir gz var yklerde. Sulhi Dlek, yakalad kk bir ilmikten ip geiriyor, okuyan da yky birlikte izlemeye ararak, anlatlan okuyana yaatmay baararak, okar gibi kuruyor yky? Bitti diye zn duyulan ykler?" - Necati Tosuner

 

?Vidalar?dan bir yk:

 

VDALAR

 

lkin ince dili, ufack bir vida buldum halnn saaklarnn arasnda. yle kkt ki, kolayca gzden kaabilirdi. Ama gn tam oraya vurmutu. stelik vida parlak bir metalle kaplanmt.

 

Pek nemsemediimi sylemeliyim. Yine de gazetenin kesinden yrttm bir paraya sararak ?sarmasam yitip giderdi, ylesine kkt- hrkamn cebine koydum. Evet, srtmda hrka olduunu anmsyorum. Gneli ama souk bir gn olduunu da imdi dnnce karabiliyorum. Kaloriferler iyi yanmad iin giymitim hrkay. Demek ki olaylar daha kn balam.

 

kinci vida ilkine oranla olduka byk ve benim iin eit lde nemsizdi. Yani dnmeye balayncaya dek. Dorusunu sylemek gerekirse, ki ounlukla gerekir, dnmeye balamam nc viday bulmamdan nce olmad. Mercimek bal elik bir sac vidasyd bu. O gnlerde daha vida trlerinin uygun tanmlarn renmemitim. Sradan bir vidayd ite gzmde. zellii, eer buna zellik diyebilirseniz, ortalkta bulduum nc babo vida olmasyd.

 

Babo deyimini vidalar iin kullanmak yerinde midir, bilmiyorum. ?Babo bir at grdm,? ya da ?Babo dolayordum,? demek yadrgatc deil. Ama ?babo vida? demek?.. Her neyse. lk kez o mercimek bal sac vidasn bulduumda, bu vidalarn bir yerlerden km olmas gerektiini dndm ister istemez. yle ya, sprgeliin dibine gkten bir vida inemez durup dururken. Oraya gelebilmesinin tek yolu, bir gereten, bir aygttan, birleik ve karmak bir nesneden dmesidir.

 

Bu vidalarn nerelerden dtn anlamak istiyordum. ok gl bir istek deildi bu. Beni etkileyen, davranlarm ynlendiren bir istek hi deildi. olsun diye zmne giritiim bir apraz bulmaca gibiydi daha ok.

 

nceki iki viday da ?ikinciyi bir kibrit kutusuna koymutum- sakladm yerlerden aldm. Bfenin tutamaklarn, kap menteelerini, televizyonun arkasn, amar makinesini, duvardaki saati yle bir gzden geirdim. Belirli bir yntem uygulamyordum ararken. Ayrca bu aratrmay ksa bir sre iinde yapmadm. Gnlk yaantm altm biimde srdrrken, aklma estike bir baka nesnenin daha vidalarn yokluyordum. Dediim gibi, babo vidalar konusu benim iin henz yaamsal bir nem kazanmamt. Ne var ki, vidalarn ait olduklar yerleri bulmak yerine, saa sola dm baka vidalar buldum aratrmam srasnda.

 

Tekniin alabildiine ilerledii gnmzde, retimde kullanlan en kk bir nesne bile, bir ilev yerine getirmek zorundadr. Kim kar da yapt buzdolabna laf olsun diye fazladan bir vida takar? te bu gerek kurcalamaya balamt kafam. Bulduum babo vidalarn ?ki saylar bir dzineyi amt- terk ettikleri aygtlar iindeki ilevleri aksyor olmalyd. Bu vidalarn birbirine tutturduu paralar birbirinden ayrlm ya da ayrlmak zereydiler. Evimdeki aygtlardan bir blm ya altndan zor kalklr onarm giderleri karacaklard bama, ya da tmden ie yaramaz duruma geleceklerdi.

 

Eni konu kayglanmaya balamtm. Elimde tornavidayla srekli aranyordum ama, vidalarn yerlerini bulamyordum. stelik vidalarn ?artk iki avcumu dolduracak kadar oktular, onlar saydam bir plastik torbada tutuyordum- bir blm yldz balyd. Bir yldz tornavidam bulunmadndan, bunlarn yerlerini bulabilsem bile takabilmem sorun olacakt.

 

Beni en artan ynlerden biri, henz hibir eyin bozulmam olmasyd. stelik arkadalarmzn ve komularmzn hemen hepsi, bu ev aygtlarnn inanlmaz kertede rk olduundan yaknp duruyorlard. Malzemenin ve yntemin en ucuzu seiliyordu. retimden sonraki nitelik denetimi ya ok stnkr yaplyor, ya da tmden gereksiz saylyordu. Arkadalarmzn amar makinelerinin, televizyonlarnn daha eve getirildikleri gn bozulmas olaan ilerdendi. Dayankl tketim mallarnn gerekte alabildiine dayanksz olduunu, bunlara ismini veren dayanklln tketiciden beklendiini syleyenler vard aralarnda. Ve ben bu tr akalara glebiliyordum henz.

 

K boyunca topladm vidalar, byk boy bir amar tozu kutusunu azna dek doldurmutu. Her gn, bir ncekinden daha ok vida buluyordum. Vidalar beni buluyordu da denebilir. Yastmn altndan, orba tabamdan, gazetemin arasndan, ceplerimden kyorlard. Bir ara zelliklerine gre snflandrmaya kalktm onlar.Birbirinin tpks iki vida bile bulamaynca vazgetim. Bylesine ok vida tr olmas gerekli miydi? be temel trde vidann deiik boylar akllca kullanlarak her ama karlanamaz myd? Hem bu vidalarn takldklar yerlerden kendi kendilerine kmamalar iin nlem alnamaz myd? Alnmas gerekmez miydi?

 

Bunlar dnyor ve sinirleniyordum ama, beni asl kzdran, bir tek vidann bile yerini bulamam olmamd. Bu kzgnlkla otomatik yumurta rpcsn en kk parasna varncaya dek sktm. Tm vidalar yerli yerindeydi. Yani ben skmeden nce yleydi. Aslnda bizim evde pek yumurta seven yoktur. Otomatik yumurta rpcsna gereksinme duyduumuz da sylenemez hani. Ama bir ara herkes alyordu, biz de aldk. ki kez ya kullandk, ya kullanmadk. Neyse. Yumurta rpcsnn paralarn yeniden birletirmeye kalktmda, bunun skmekten biraz daha g olduunu grdm. Daha ak konuaym, bu ii beceremeyeceimi anladm. Paralarn hepsini yumurta rpcsnn kutusuna doldurup kaldrdm.

 

lkyaz temizlii yapan karm, elektrik sprgesinden rkn takrtlar geldiini syledi. Biliyordum zaten! Aylardr tedirgin bir bekleyi iindeydim. Eksik vidalarn etkisi eninde sonunda gsterecekti kendini. Demek elektrik sprgesi elden kan ilk aygt oluyordu bylece. Bunu kanlmaz bir gidile tekiler, bakalar izleyecekti.

 

Tornavida altnc parmam gibi olmutu artk. Hi deilse skme ilemlerinde. Elektrik sprgesinin motor blmn kolayca atm. Btn paralar ?zellikle vidalar- tamamd. Krk olan, bozuk olan yan yoktu. ncelememi gelitirince, takrtlarn kaynan buldum. Sprgenin yerden emerek toplad vidalar neden oluyordu seslere. Tozlarn birikmesi gereken blm, irili ufakl vidalarla doluydu. Epeyce sarsldm ve kestirebileceiniz gibi elektrik sprgesini ylece braktm.

 

Yln en uzun gnleri gelip attnda, babo vidalar artan bir hzla oalmay srdryorlard. Bir tekinin bile zgn yerini bulabilmi deildim ve artk koca bir sandk vida toplanm olduundan, bulabilme umutlarm da iyice gszlemiti. Korkularm dorua ulamt. Btn aygtlarn kendilerini brakverecei k annn ok yakn olduunu seziyordum. Yarn, deilse br gn, bilyeli yataklar paralanacak, yaylar srayacak, dililer drt bir yana dalacak, ykl elektrik tellerinin topraklanmasndan kvlcmlar fkracakt.

 

Karm vidalar umursamamam, tm ev aygtlar ?benim skp bozduklarm dnda- tkr tkr almay srdrdne gre kayglanmaya gerek olmadn syleyip duruyordu. Giderek, o kvrak zeksyla, topladm vidalar bunlar deerlendirebilecek birine satmam bile nerdi.

 

Bense korkuyordum. Her gn bir ncekinden daha ok korkarak, o kesin ve son k bekliyordum.

 

Sonunda ken ben oldum. Vidalarn hepsi benim benliimden sklmt sanki. Her ey bir daha dzelemeyecek biimde karmt. Krmz klar yanp snyor, kulak paralayc ziller alyordu kafamn iinde bir yerlerde.

 

Kesinlikle geri dnmemek zere evden dar attm kendimi. Son gcm kullanarak merdivenleri apar topar indim. retiden ayaklarma taktrdm pabularmn ii vida doluydu. Vidalardan oluan bir kumsalda gnler ve geceler boyu koup durmuum gibi.

 

(Dnya Kitaplar, Drdnc Basm: Ekim 2003, s. 9-13)

http://www.dunyakitaplari.com





    diğerleri:

·  Aynalar
·  Habis'in Servenleri