sulhi dölek


  ·   Sulhi Dlek (1948 - 2005)
  ·   Sulhi Dlek kim?
  ·   Romanlar
  ·   yk Kitaplar
  ·   Roman, yk ve Glmece Anlay
  ·   Deerlendirme ve Syleiler
  ·   ocuk Kitaplar
  ·   Kirpi Kabare
  ·   Ariv
  ·   English
DEERLENDİRME VE SYLEİLER

Sulhi Dlek'in Enver Ercan'la yapt aadaki sylei, 24 Temmuz 1997 tarihli Radikal gazetesinde yaymland.


BR "KRP"NN GZNDEN?

Bankas Kltr Yaynlar tarafndan geen ay yaymlanan 'Kirpi' adl romann yazar Sulhi Dlek, "Kitaptaki kahramanlarn kiiliklerinden ok geri plandaki toplumun grnts nemli," diye konuuyor.
Enver Ercan

E: "Kirpi" adl romannz Trkiye Bankas 1996 Edebiyat Byk dl'n ald. Kahramannz Kirpi Reat, urad hibir hakszl affetmeyen, bir punduna getirip er ge intikamn alan biri. Ama pek yle gzn budaktan saknmaz, yrekli biri deil. Tersine, sradan, giderek korkak saylabilir. Gnlk yaamda zellikle son 15-20 yldr daha sk rastladmz bir tip Kirpi Reat. Toplumsal, siyasal, ekonomik kstrlmlklar insanlar hayat bir tr bilek grei gibi grmeye mi koullandryor?

S: Dilimizde "kuyruu dik tutmak" diye gzel bir deyim var. Sindirilmiler, sngs dmler, itilmiler de bir yol bulup kendilerine sayglarn korumaya alr. Bunu kimi zaman pek saygn olmayan yollardan, belden aa vurarak yapmalar gerekse bile... Reat, kavgac ya da saldrgan bir insan olduunu asla kabul etmez. Ne yapyorsa, bir kirpinin dikenlerini kabartmas gibi, savunma gdsyle yapmaktadr. Aalanmay, zellikle karsnn ya da ocuklarnn yannda kk drlmeyi hazmedemez. ntikamn alabilmek iin yllarca sabrla bekleyebilir. yle ki, kimi zaman hasm, aralarnda geen olay oktan unutmutur. Kirpi Reat, kendini cesur bir adam olarak grmek ister. Kimseye pabu brakmayacan syler. Oysa bu, ou kez karsndakinin kim olduuna baldr. Onu en iyi zmleyenlerden biri, akszl kaynpederidir:
"Sen srf savcdan yargtan deil, mbairden bile korkarsn. Devletten korkarsn, polisten korkarsn, zenginden korkarsn, glden korkarsn. Ezikliinin acsn da, garip servis srcsnden kartrsn."
tiraf etmek zor olsa da, oumuzun iinde bir Kirpi Reat var.

E: Bir kitabnz da Varlk Yaynlar'ndan kt bugnlerde: "Habis'in Servenleri"... Bakiisi Habis Yozyrek ise, tam bir kar-kahraman. Her ktl yapabilecek biri. "Bana dokunmayan ylan bin yaasn" diyen Kirpi Reat'la, durmadan birilerine dokunan Habis Yozyrek adl arlatan bir terazinin iki kefesine koysanz sonu ne olur?..

S: Normalde Kirpi Reat'n daha ar ekmesi gerekir ama, Habis Yozyrek kesinlikle nceden terazinin ayaryla oynamtr. Habis'in stn yan, hayat sevmesi. zellikle hayatn sakncal saylan gzelliklerine tutkun o. Hedonist bir bencillikle yaar ve bunda kendini hakl grr. in tuhaf, siz de ona hak vermeden edemezsiniz. Sevimli yanlar oktur. fke ve kin nedir bilmez, ne yaparsa eytanca bir serinkanllkla yapar. Kirpi Reat ise bazen fkesine yle kaplr ki, intikam hrs varlnn tek amacna dnr. Bu da hayatn gzelliklerini skalamasna yol aar.

E: Kirpi Reat, gnn birinde kiilik olarak kendisine ok benzeyen Tahir Yaman'la karlayor. Birbirleriyle didiirken, farknda olmadan baka arklara da omak sokuyorlar. Susurlukvari olaylar, etevari ilikiler, Parsadanvari tezgahlarn iinde buluyorlar kendilerini. Kyamet kopuyor. Okurken, "Kirpi Reat'la Tahir Yaman deil de Habis Yozyrek kar karya gelseydi ne olurdu?" diye dnmeden edemedim. Siz de dndnz m?..

S: imdi dnyorum. Olaylar farkl geliirdi. Aralarnda "topyekn" bir sava yaanamazd. Habis Yozyrek, ilk birka atmadan sonra, Kirpi Reat'a deli damgasn vurup ondan uzak durmaya bakard. Onurunu kurtarmak, son sz sylemek, sidik yarnda en uzaa iemek gibi ocuka saplantlar yok nk Habis'in. Bu anlamsz kavgadan ilk raundlarda ekilip zilzurna sarho olmay yelerdi. Kirpi Reat onu dize getirdiini dnp kendi kendine gururlanrken, Habis ya eriat bir belediye bakanna okkal bir kazk atyor, ya da adn bile bilmedii bir kadnla yatyor olurdu.
Her iki kitapta da bence kahramanlarn kiiliklerinden ok, geri plandaki toplum grnts nemli. Szgelimi kt olmakla gurur duyan, ktln "iirini yazan" Habis, gerek ktlerin yannda bebek kadar masum kalyor. Benzer ekilde, eer bu toplumda eteler, silahl eriat rgtler, uyuturucu ebekeleri, rtl denek yolsuzluklar, er ittifaklar ve karanlk kar ilikileri olmasayd, Kirpi Reat'la Tahir Yaman'n arasndaki it dala gibi byyp ortal birbirine katabilir, dzenin fitilini tututurabilir miydi?

Unutmadan unu da syleyeyim: Susurluk olay, ben "Kirpi"yi bitirip teslim ettikten sonra patlak verdi. Demek ki o uurlu kazadan nce de etelerin metelerin varlnn farkndaydk, sadece toplumsal bilincimize kmasna pek izin vermiyorduk.

E: Tuhaf ama, mizah gzlyle bakan bir yazar olarak yine de iyimsersiniz. Bunca resmi ve gayriresmi gle attktan sonra bile Kirpi Reat ve rakibi bir "faili mehul"e kurban gitmiyor.

S: yimser miyim?.. Tark Dursun K., bir seferinde kahramanlarna benim kadar acmasz davranan bir baka yazar tanmadn sylemiti. Kirpi ve rakibi, evrelerinde bir yn insan sapr sapr giderken, ans eseri postu kurtaryorlar. Sonunda hcreye tklmalarn bile kendi gvenlikleri asndan minnetle karlyorlar. Orada da balarna ne gelecei belirsiz. stelik Kirpi Reat'n hayat alt st olmu, Tahir Yaman bir gn iinde hem karsn, hem metresini hem de gen sevgilisini yitirmi... Bu mu iyimserlik?.. Kald ki, ikisi aslnda o glerle atmyor. Birbirleriyle atrken, istemeden bakalarnn ilerini bozup bir felaketler zincirine yol ayorlar.
Kirpi Reat lseydi, olup bitenlerin iyzn bize kim anlatacakt?.. teyandan onun lmesi hi iime gelmez. nk en az be "Kirpi" serveni daha yazmay tasarlyorum.

E: Sizi TV dizilerinden de tanyoruz. Edebiyatmzn en incelikli glmece yazar olduunuza inandm iin, sormadan edemeyeceim: Okurlarnz dkrklna uratmaktan korkmuyor musunuz? TV'lerin genelde, anlam veremediim "Halk anlamaz, anlayacaklar dilden konumak lazm," gibi yaklamlar var. Buna sizi de inandrabildiler mi?

S: Halk anlar. Yeter ki seenek sunalm. ounluun srf hoppada zppada yarmalardan, baya gldrlerden, cinsel dedikodular ya da grotesk tehirciliklerden holandna inanmay reddediyorum.
Bir "inceliim" varsa, bunu ekrandan da esirgemem. Varsn kimileri skalasn. Yakalayanlar mutlaka kar.
Televizyonun da sinema gibi bir ekip ii olduu, belli uzlamalar gerektirdii unutulmamal. Kitap yazar gibi bamsz alamazsnz. Dar bir bte, kt bir ynetmen ya da her eyi bilen bir star iyi bir senaryoyu bozabilir. Ama kt bir senaryoyla kimse baarl bir sonuca varamaz. Baar derken, "rating" baarsn kastetmiyorum kukusuz.
Bugnlerde dramatik btnlk tayan bir politik gldr dizisi zerinde alyorum. Yapmcdan, televizyon kanalndan ve seyirciden nce kendime beendirmek zorundaym. Yeterince ak m?..





    diğerleri:

·  Hande arman'n Sulhi Dlek'le yapt sylei
·  Kaynaka